Theo các nghiên cứu và phân tích của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), nếu triển khai đồng bộ các giải pháp kinh tế tuần hoàn, Huế có thể giảm tới gần 89% lượng chất thải phát sinh, đồng thời đóng góp thêm khoảng 4,5% vào Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) vào năm 2030 so với kịch bản phát triển thông thường.

Trước đây, mỗi ngày Huế phát sinh khoảng 400 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó phần lớn là rác hữu cơ và rác nhựa, tạo áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý và môi trường đô thị. Cách tiếp cận truyền thống chủ yếu dựa vào chôn lấp không còn phù hợp khi quỹ đất ngày càng hạn hẹp và nguy cơ ô nhiễm thứ cấp gia tăng. Trong bối cảnh đó, kinh tế tuần hoàn được xem là giải pháp căn cơ, chuyển đổi mô hình “khai thác - sản xuất - tiêu dùng - thải bỏ” sang mô hình khép kín, trong đó chất thải được coi là nguồn tài nguyên đầu vào cho các chu trình sản xuất mới.

Người dân Huế dần thích nghi với phân loại rác thải. (Ảnh: MC)

UNDP đã phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện phân tích dòng vật chất nhằm đánh giá tác động kinh tế, xã hội và môi trường của các hoạt động sản xuất và tiêu dùng tại Huế. Kết quả phân tích cho thấy tiềm năng rất lớn trong việc cắt giảm chất thải, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính nếu địa phương ưu tiên triển khai các giải pháp tuần hoàn trong các lĩnh vực như quản lý rác thải sinh hoạt, chất thải xây dựng, nhựa, nước thải và năng lượng. Việc đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn, tái chế rác hữu cơ thành phân bón, tái sử dụng vật liệu xây dựng và thúc đẩy đồng xử lý chất thải trong công nghiệp đã giúp giảm đáng kể lượng rác phải xử lý cuối cùng.

Song song với lợi ích môi trường, kinh tế tuần hoàn còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Huế. Việc hình thành các chuỗi giá trị tuần hoàn giúp giảm chi phí nguyên liệu đầu vào, tạo thêm việc làm trong các ngành tái chế, xử lý chất thải, công nghệ môi trường và dịch vụ xanh. Theo ước tính, nếu các giải pháp được thực hiện đầy đủ, kinh tế tuần hoàn có thể đóng góp thêm khoảng 4,5% GRDP cho địa phương vào năm 2030, đồng thời tạo thêm khoảng 2% việc làm so với kịch bản không chuyển đổi. Đây được xem là động lực quan trọng giúp Huế vừa nâng cao chất lượng tăng trưởng, vừa cải thiện sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc môi trường và biến đổi khí hậu.

Kinh tế tuần hoàn cũng góp phần tạo thêm việc làm trong các ngành tái chế (Ảnh: Văn Dinh)

Thực tế triển khai cho thấy Huế đã có những bước đi cụ thể trong quá trình chuyển đổi sang mô hình tuần hoàn, từ việc đầu tư nhà máy xử lý rác phát điện, giảm dần chôn lấp, đến hợp tác với các tổ chức quốc tế trong các sáng kiến giảm rác nhựa và thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, quá trình này cũng đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là thay đổi thói quen phân loại rác của người dân, hoàn thiện cơ chế chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ tuần hoàn, cũng như phát triển thị trường cho các sản phẩm tái chế.

Dù vậy, với định hướng rõ ràng và sự đồng hành của các tổ chức quốc tế, kinh tế tuần hoàn đang từng bước trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển bền vững của Huế. Không chỉ góp phần giảm mạnh chất thải và bảo vệ môi trường sống, mô hình này còn giúp địa phương kiến tạo một không gian tăng trưởng mới, xanh hơn, hiệu quả hơn, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo tồn tài nguyên và chất lượng sống của người dân trong dài hạn.

Khánh Linh