Đẩy mạnh chuyển đổi xanh ngành đồ uống

Sản xuất bền vững

13/01/2026

Áp lực từ thị trường, chính sách và cam kết phát thải ròng bằng “0” đang buộc ngành đồ uống Việt Nam tái cấu trúc toàn diện, từ sản xuất đến bao bì và chuỗi cung ứng.

Nếu vài năm trước, “xanh” còn được xem là một khẩu hiệu mang tính truyền thông, thì nay với ngành đồ uống, đó đã trở thành điều kiện tồn tại. Từ quyết định đầu tư, lựa chọn công nghệ đến từng gram bao bì hay mỗi lít nước sử dụng, tất cả đều gắn với yêu cầu phù hợp với mô hình phát thải thấp.

Theo đánh giá, áp lực chuyển đổi đến từ nhiều phía cùng lúc bao gồm: Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm lành mạnh, thân thiện môi trường; Chính sách trong nước cũng dần siết chặt thông qua lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt, quy định về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn bao bì và trách nhiệm môi trường. Song song đó, các cam kết quốc gia về phát thải ròng bằng “0” buộc ngành đồ uống phải thay đổi nhanh và sâu hơn.

Hệ thống điện mặt trời mái nhà tại Vinamilk (Ảnh: cafeF)

Trong bối cảnh này, quy mô lớn vừa là lợi thế, vừa là thách thức của ngành. Mỗi năm, ngành đồ uống đóng góp hơn 60.000 tỷ đồng cho ngân sách và tạo việc làm cho hàng triệu lao động trong chuỗi giá trị kéo dài từ vùng nguyên liệu đến sản xuất, logistics và phân phối. Tuy nhiên, chính chuỗi giá trị dài và phức tạp ấy khiến bài toán giảm phát thải trở nên khó khăn hơn.

Theo bà Chu Thị Vân Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, ngành đồ uống toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái định nghĩa giá trị. Sản phẩm không chỉ cần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, mà còn phải thể hiện trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng và môi trường. Các dòng sản phẩm ít đường, ít cồn, có nguồn gốc tự nhiên và bao bì bền vững đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường.

Sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng kéo theo đổi mới trong sản xuất và quản trị. Các doanh nghiệp sản xuất đồ uống không còn đo hiệu quả chủ yếu bằng sản lượng hay doanh thu, mà chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu môi trường như năng lượng, nước, chất thải và phát thải carbon. Quản lý vòng đời sản phẩm cũng trở thành một phần của chiến lược điều hành, thay vì chỉ là khâu hậu kiểm.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ hiện đại nhằm giảm tiêu hao tài nguyên. Điện mặt trời áp mái, điện tái tạo được đưa vào vận hành, cùng với hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn cao. Những hạng mục từng bị coi là “chi phí phụ” nay trở thành hạ tầng thiết yếu trong sản xuất.

Bao bì sản phẩm cũng đang được nhiều doanh nghiệp tái cấu trúc mạnh mẽ. Chai thủy tinh được thu hồi và tái sử dụng nhiều vòng, nhựa tái sinh được đưa trở lại dây chuyền sản xuất, trọng lượng bao bì được cắt giảm đáng kể. Một số thương hiệu còn triển khai thu gom vỏ chai, hoàn tiền cho người tiêu dùng, qua đó từng bước hình thành chu trình tuần hoàn.

Nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh các chương trình thu gom và tái chế bao bì (Ảnh: tuoitre)

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để chuyển đổi với cùng tốc độ. Theo bà Chu Thị Vân Anh, chi phí đầu tư lớn đang là rào cản đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong khi các doanh nghiệp lớn giữ vai trò tiên phong, thiết lập chuẩn mực mới cho toàn ngành.

Vì vậy, chuyển đổi xanh không thể là nỗ lực đơn lẻ. Vai trò của Nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và khuyến khích các sáng kiến dẫn dắt được xem là yếu tố then chốt. Những công cụ như chuỗi tái chế nguyên liệu hay thị trường tín chỉ carbon có thể tạo “đòn bẩy” để toàn ngành cùng dịch chuyển.

Nhìn dài hạn, giảm phát thải không chỉ là bài toán môi trường, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện ngành đồ uống từ tư duy sản xuất, thiết kế sản phẩm đến cách tương tác với người tiêu dùng, hướng tới một mô hình phát triển bền vững hơn trong tương lai.

Gia Linh

Tags: