Trong quá trình mở rộng nhà ở xã hội, lựa chọn vật liệu xanh được xem là giải pháp quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững.

Theo định hướng phát triển nhà ở quốc gia, từ nay đến năm 2028, Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành khoảng một triệu căn nhà ở xã hội. Riêng năm 2025, số lượng căn hộ hoàn thành đã vượt 2% kế hoạch đề ra, đạt 102.000 căn. Con số này cho thấy quyết tâm lớn trong việc đảm bảo an sinh nhà ở, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi nếu tiếp tục sử dụng các vật liệu truyền thống, tiêu tốn năng lượng và tài nguyên, liệu các khu nhà ở xã hội có thực sự bền vững trong dài hạn?

Thực tế, với nhóm người thu nhập trung bình và thấp, chi phí mua nhà chỉ là bước khởi đầu. Các khoản chi tiêu kéo dài trong suốt vòng đời căn hộ như tiền điện, nước, sửa chữa, thay thế thiết bị mới là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống. Do đó, việc lựa chọn vật liệu ngay từ đầu có thể quyết định mức độ tiết kiệm hay tiêu hao của một căn hộ trong nhiều năm tiếp theo.

Năm 2025, đã có 102.633/100.275 căn nhà ở xã hội hoàn thành, đạt khoảng 102% kế hoạch năm 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và mục tiêu giảm phát thải, vật liệu xây dựng xanh không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm. Với nhà ở xã hội, đây được xem là giải pháp giúp cân bằng các yếu tố chi phí, môi trường, tiện nghi.

Các vật liệu tiết kiệm năng lượng, có độ bền cao và vòng đời dài giúp giảm nhu cầu sửa chữa, thay thế. Vật liệu thay thế gỗ, đá tự nhiên góp phần hạn chế khai thác tài nguyên. Hay như kính tiết kiệm năng lượng, thiết bị vệ sinh tiết kiệm nước hay vật liệu cách nhiệt tốt giúp giảm đáng kể chi phí sinh hoạt hằng tháng với người thu nhập thấp.

Từ góc độ tiêu dùng bền vững, việc sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường trong nhà ở xã hội còn góp phần hình thành thói quen tiêu dùng tiết kiệm năng lượng, nước sạch ngay từ không gian sống hằng ngày.

Giải pháp đồng bộ

Trước đây, hạn chế thường thấy trong các dự án nhà ở xã hội là việc lựa chọn vật liệu rời rạc, thiếu tính đồng bộ, dẫn đến chênh lệch chất lượng giữa các hạng mục và phát sinh chi phí bảo trì trong quá trình sử dụng. Hiện nay, xu hướng phát triển hệ sinh thái vật liệu từ kết cấu, hoàn thiện đến thiết bị sử dụng đang được nhiều doanh nghiệp theo đuổi. Giải pháp này cho phép kiểm soát tốt hơn chất lượng công trình, rút ngắn thời gian thi công và tối ưu chi phí tổng thể.

Một số doanh nghiệp vật liệu trong nước đã đầu tư mạnh vào công nghệ sản xuất mới, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu hóa thạch, tăng sử dụng nguyên liệu tái chế và áp dụng các giải pháp thay thế vật liệu truyền thống. Điển hình như Viglacera, với mục tiêu mang đến không gian sống chất lượng cao cho người thu nhập trung bình thấp, doanh nghiệp đã tập trung phát triển hệ sinh thái vật liệu với ưu điểm đồng bộ, thân thiện môi trường, độ bền vượt trội đi cùng giá thành hợp lý và cạnh tranh như: gạch ốp lát thay thế gỗ và đá tự nhiên; kính tiết kiệm năng lượng; sứ kháng khuẩn giúp hạn chế lượng nước tiêu thụ,....

Viglacera ứng dụng các giải pháp vật liệu xanh tại khu nhà ở công nhân Khu công nghiệp Yên Phong, Bắc Ninh (Ảnh: Viglacera)

Bên cạnh vật liệu xây dựng, các không gian chức năng trong nhà ở xã hội, đặc biệt là phòng vệ sinh cũng được nhìn nhận như một phần của giải pháp bền vững. Với diện tích hạn chế, việc thiết kế thiếu hợp lý có thể gây bất tiện trong sinh hoạt và lãng phí tài nguyên.

Các giải pháp module phòng tắm thiết kế sẵn đang cho thấy hiệu quả trong việc tối ưu không gian, đảm bảo đầy đủ công năng mà vẫn tiết kiệm nước, điện. Từ bồn cầu xả tiết kiệm, lavabo nhỏ gọn tích hợp tủ lưu trữ, đến sen tắm tăng áp nhưng giảm lượng nước tiêu thụ, những chi tiết này góp phần nâng cao trải nghiệm sống mà không làm tăng chi phí đầu tư ban đầu.

Theo đánh giá, việc đưa vật liệu xanh vào nhà ở xã hội không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật hay kinh tế, mà còn tác động đến cách hình thành các cộng đồng đô thị mới. Khi người dân được sống trong không gian tiết kiệm năng lượng, dễ bảo trì và thân thiện môi trường, lối sống bền vững sẽ dần trở thành thói quen tự nhiên.

Ở góc độ quản lý, các dự án nhà ở xã hội ứng dụng vật liệu xanh và giải pháp đồng bộ cũng giúp giảm áp lực lên hạ tầng đô thị, hệ thống cấp điện, nước và công tác bảo trì sau đầu tư. Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững lâu dài của các chương trình an sinh nhà ở.

Trong hành trình phát triển nhà ở xã hội, vật liệu xanh không còn là điểm cộng, mà đang trở thành nền tảng để nâng cao chất lượng sống, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hướng tới mục tiêu đô thị bền vững.