Kinh tế tuần hoàn và sản xuất sạch hơn đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu trong bối cảnh các quốc gia hướng tới tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp (DN) hiện nay vẫn còn nhiều thách thức.

Đầu tư công nghệ, tài chính, dữ liệu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực xanh là những yếu tố quan trọng để DN bước vào con đường sản xuất sạch hơn.

Sản xuất tại Công ty cổ phần Domilk (xã An Phước, tỉnh Đồng Nai). (Ảnh: Vương Thế)

Doanh nghiệp chủ động xanh hóa sản xuất

Phát triển xanh, sản xuất sạch là giải pháp để DN đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế cũng như trong nước. Công ty TNHH Nestlé Việt Nam (Khu công nghiệp Biên Hòa 2) đặt mục tiêu giảm 50% vào năm 2030 và đạt net zero năm 2050. DN này tập trung vào 2 nhóm hành động chính là thúc đẩy canh tác nông nghiệp tái sinh và kết hợp trồng cây xanh trong sản xuất cà phê bền vững; tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải, giảm nhựa nguyên sinh trong bao bì ở khâu sản xuất.

Tương tự, Công ty cổ phần Domilk (xã An Phước) cũng đặt tiêu chí sản xuất xanh và an toàn lên hàng đầu. Theo đó, công ty vừa ban hành Bộ Quy tắc ESG+ (quản trị bền vững và đạo đức kinh doanh) nhằm kiện toàn hệ thống quản trị. Theo ông Võ Văn Mạnh Em, Phó Giám đốc thường trực công ty, nhằm giảm thiểu “dấu chân carbon” trong hoạt động vận hành, Domilk đã và đang áp dụng hàng loạt giải pháp sản xuất sạch hơn.

Cụ thể, xưởng được tối ưu hóa để tiết kiệm triệt để tài nguyên điện, nước và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. DN đang thực hiện lộ trình chuyển đổi và tăng cường sử dụng bao bì tái chế. Không dừng lại ở nội bộ, Domilk còn lan tỏa lối sống xanh đến cộng đồng thông qua chính sách đổi rác lấy quà, cụ thể như: quy đổi 50 vỏ bao bì lấy một sản phẩm mới. Đây được xem là bước đi góp phần khẳng định trách nhiệm xã hội của thương hiệu bánh kẹo sữa Long Thành với môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

Không chỉ các DN sản xuất công nghiệp tập trung mà nhiều hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp cũng mạnh dạn chuyển đổi. Hợp tác xã nông nghiệp Thanh Bình (xã Bàu Hàm) đã đầu tư hệ thống kho lạnh, dây chuyền chế biến sâu để tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng như: chuối sấy, bột chuối, bẹ chuối khô... Ông Lý Minh Hùng, Giám đốc Hợp tác xã cho hay: Đơn vị ứng dụng mô hình nông nghiệp tuần hoàn bằng việc tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp làm phân bón hữu cơ cho cây trồng, giúp giảm chi phí đầu vào, góp phần bảo vệ môi trường và gia tăng giá trị sản xuất một cách bền vững.

Nút thắt về công nghệ và nhân lực

Hiện nay, sản xuất sạch hơn là một phần trong quá trình chuyển đổi của DN theo hướng xanh hóa, bền vững, song cũng còn nhiều thách thức. Nhiều DN vẫn đang vận hành theo mô hình kinh tế tuyến tính “khai thác - sản xuất - tiêu dùng - thải bỏ”. Trong khi đó, kinh tế tuần hoàn đòi hỏi phải thay đổi cách tiếp cận, xem chất thải là nguồn tài nguyên có thể tái sử dụng, tái chế hoặc tạo ra giá trị mới. Điều này không chỉ liên quan đến hoạt động sản xuất mà còn tác động đến chiến lược kinh doanh và mô hình quản trị DN. Bên cạnh đó là những hạn chế về nguồn lực tài chính và công nghệ, đặc biệt đối với các DN nhỏ và vừa.

Nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn cũng còn thiếu. Chuyển đổi xanh đòi hỏi đội ngũ nhân sự có kiến thức và kỹ năng về môi trường, sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn, ESG và quản trị phát triển bền vững.

TS. Nguyễn Thúy Lan Chi, Viện trưởng Viện Nghiên cứu an toàn, sức khỏe và môi trường, Phó Chủ tịch Hội Hóa học thành phố Đồng Nai cho rằng: Một trong những rào cản lớn hiện nay là khoảng trống về năng lực triển khai trong DN. Nhiều đơn vị đã nhận thức được tầm quan trọng của chuyển đổi xanh nhưng còn thiếu đội ngũ nhân sự có kiến thức và kỹ năng để chuyển hóa các yêu cầu về kinh tế tuần hoàn, ESG, kiểm kê khí nhà kính hay sản xuất sạch hơn thành các kế hoạch và hành động cụ thể. Do đó, bên cạnh đầu tư công nghệ và tài chính, dữ liệu và cam kết thực thi của lãnh đạo thì việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực xanh cần được xem là một trong những giải pháp ưu tiên để DN chuyển đổi hiệu quả và bền vững.

Cũng theo TS. Nguyễn Thúy Lan Chi, một yếu tố quan trọng nữa là, DN cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ và chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh. Đổi mới công nghệ là động lực cốt lõi để DN  hiện thực hóa mục tiêu sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. DN cần ưu tiên đầu tư các công nghệ tiết kiệm năng lượng, ít phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thân thiện với môi trường; đồng thời từng bước thay thế các dây chuyền sản xuất lạc hậu bằng công nghệ hiện đại có năng suất cao và mức tiêu hao thấp. Song song với đó cần thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng sạch nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và giảm phát thải khí nhà kính.

Trong lĩnh vực khuyến công, sản xuất sạch hơn không chỉ dừng lại ở việc tiết kiệm điện, nước hay giảm bụi mà Ðồng Nai nâng cấp mục tiêu lên mô hình kinh tế tuần hoàn. Giai đoạn 2026-2030, hoạt động khuyến công sẽ dành nguồn lực ưu tiên để xây dựng 5 mô hình điểm về sản xuất và tiêu dùng bền vững gắn với kinh tế tuần hoàn tại các cơ sở công nghiệp nông thôn.

Nguồn: Báo Đồng Nai