Sáng 6/8, tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Đông Anh (Hà Nội), Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) tổ chức Diễn đàn "Sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ 2026".

Diễn đàn có sự tham gia của bà Nguyễn Thị Lâm Giang - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cùng các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện trường đại học, viện nghiên cứu, hiệp hội ngành nghề và đông đảo doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp công nghệ.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương mở đầu phiên tham luận (Ảnh:Báo Công Thương)

Chuyển đổi xanh và chuyển đổi số phải song hành

Mở đầu phiên tham luận với chuyên đề "Chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh và sản xuất thông minh tại Việt Nam đến năm 2030", bà Nguyễn Thị Lâm Giang cho biết, thời gian qua ngành Công Thương đã triển khai nhiều chương trình về bảo vệ môi trường, sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, kinh tế tuần hoàn... Tuy nhiên, các chương trình vẫn còn được triển khai theo từng lĩnh vực, thiếu sự liên kết để tạo thành một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp.

Trên tinh thần Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị và chủ trương của Chính phủ về thúc đẩy sản xuất thông minh, Bộ Công Thương đã xây dựng Chương trình hỗ trợ thúc đẩy sản xuất thông minh và chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, xác định sản xuất thông minh là cầu nối giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, giúp doanh nghiệp đồng thời giải quyết các bài toán về năng suất, chất lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Diễn đàn "Sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ 2026" nhằm kết nối chính sách với doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh ngành sản xuất (Ảnh:Báo Công Thương)

Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không phải là hai hướng đầu tư tách biệt mà cần được triển khai đồng bộ. Công nghệ số đóng vai trò là công cụ giúp doanh nghiệp đo lường, tối ưu việc sử dụng năng lượng, nguyên vật liệu và kiểm soát phát thải, trong khi các mục tiêu về chuyển đổi xanh lại định hình những bài toán và chỉ số cụ thể để dẫn dắt quá trình chuyển đổi số.

Để hiện thực hóa định hướng này, Bộ Công Thương đang từng bước xây dựng một hệ chính sách đồng bộ, kết nối các lĩnh vực từ ứng phó với biến đổi khí hậu, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, kinh tế tuần hoàn đến chuyển đổi số và sản xuất thông minh. Trong đó, Kế hoạch chuyển đổi số của Bộ Công Thương giai đoạn 2026-2030 (Quyết định số 405/QĐ-BCT) và Chương trình hỗ trợ thúc đẩy sản xuất thông minh, chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại đến năm 2035 (Chương trình 2708) được xác định là hai trụ cột chính sách quan trọng, tạo nền tảng đưa các định hướng vĩ mô vào thực tiễn doanh nghiệp.

Lấy doanh nghiệp làm trung tâm

Chương trình 2708 được xây dựng trên quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa chuyển đổi số với chuyển đổi xanh, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ để từng bước hình thành hệ sinh thái sản xuất thông minh.

Trong giai đoạn đến năm 2030, Chương trình tập trung xây dựng nền tảng cho sản xuất thông minh thông qua hoàn thiện bộ chỉ số đánh giá mức độ sẵn sàng, hệ thống tiêu chuẩn, khung kiến trúc, kiến trúc công nghệ nhà máy thông minh và phát triển đội ngũ chuyên gia tư vấn. Mục tiêu đặt ra là đào tạo ít nhất 1.000 lượt doanh nghiệp, đánh giá mức độ sẵn sàng cho 500 doanh nghiệp và hỗ trợ tối thiểu 200 doanh nghiệp triển khai hiệu quả các giải pháp sản xuất thông minh. Đến năm 2035, quy mô hỗ trợ sẽ tiếp tục được mở rộng với 5.000 lượt doanh nghiệp được đào tạo, ít nhất 300 chuyên gia và 500 doanh nghiệp được hỗ trợ triển khai hiệu quả.

Doanh nghiệp đóng vai trò trọng tâm trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh 

Để đạt được các mục tiêu này, Chương trình tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và kiến trúc cho sản xuất thông minh thông qua việc xây dựng cơ chế, chính sách, bộ chỉ số đánh giá, tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiến trúc tham chiếu phục vụ doanh nghiệp.

Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực và văn hóa số, trong đó chú trọng đào tạo lãnh đạo doanh nghiệp về tư duy chiến lược, nâng cao kỹ năng cho người lao động, xây dựng đội ngũ chuyên gia, tư vấn và hình thành văn hóa số trong doanh nghiệp.

Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái và tăng cường hợp tác quốc tế, kết nối doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và đơn vị cung cấp giải pháp để đưa công nghệ vào sản xuất.

Thứ tư, phát triển công nghệ, dữ liệu và hạ tầng số, từng bước xây dựng dữ liệu, kết nối dữ liệu, phát triển các nền tảng số và mô hình số phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bô Công Thương sẽ là đơn vị đầu mối hướng dẫn, điều phối và theo dõi việc triển khai Chương trình, đồng thời huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước, hợp tác quốc tế và xã hội hóa. Bên cạnh đó, các hiệp hội ngành hàng sẽ đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và các đơn vị cung cấp giải pháp; còn doanh nghiệp vừa là đối tượng thụ hưởng vừa là chủ thể của quá trình chuyển đổi, từ xác định bài toán, triển khai mô hình thí điểm đến đánh giá hiệu quả và nhân rộng các mô hình thành công.

Khép lại phần tham luận, bà Nguyễn Thị Lâm Giang khẳng định, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành năng lực triển khai trong doanh nghiệp. Khi chuyển đổi xanh và chuyển đổi số được triển khai trên cùng một nền tảng dữ liệu, cùng hướng tới nâng cao năng suất, tối ưu tài nguyên và giảm phát thải, doanh nghiệp sẽ có điều kiện phát triển theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn trong chuỗi giá trị.