Theo định hướng mới, Luật Kinh tế tuần hoàn sẽ tạo khung pháp lý thống nhất cho toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất – tiêu dùng, từ thiết kế sản phẩm, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, phân phối đến thu gom và tái chế. Trọng tâm là thúc đẩy mô hình kinh tế nơi chất thải được tái sử dụng như nguồn tài nguyên thứ cấp, thay thế dần mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống.

Một trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp là ngành bao bì, vốn tạo ra lượng lớn chất thải trong EU. Luật mới dự kiến đặt ra các yêu cầu khắt khe hơn về thiết kế bao bì theo hướng dễ tái chế, tăng tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế và giảm các cấu trúc phức hợp khó xử lý. Doanh nghiệp sẽ phải điều chỉnh không chỉ quy trình sản xuất mà cả chiến lược thiết kế sản phẩm ngay từ đầu vòng đời, nhằm đáp ứng tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao của thị trường EU.

Ảnh minh hoạ (Nguồn: TCCT)

EU cũng đang hướng tới xây dựng một thị trường thống nhất cho nguyên liệu thứ cấp như nhựa, giấy và kim loại tái chế. Hiện nguồn cung vật liệu tái chế chất lượng cao còn phân tán giữa các quốc gia thành viên, chưa đáp ứng đủ nhu cầu công nghiệp. Luật mới kỳ vọng đồng bộ hóa tiêu chuẩn, giảm rào cản thương mại nội khối và thúc đẩy đầu tư vào công nghệ tái chế hiện đại, qua đó hình thành chuỗi cung ứng ổn định và bền vững hơn cho toàn khu vực.

Song song với yêu cầu về thiết kế, EU đẩy mạnh các quy định về minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Doanh nghiệp sẽ phải cung cấp dữ liệu về vòng đời sản phẩm, khả năng tái chế và tác động môi trường, hỗ trợ người tiêu dùng đưa ra lựa chọn bền vững hơn. Các chính sách liên quan như quyền sửa chữa sản phẩm cũng được thúc đẩy nhằm kéo dài vòng đời hàng hóa, giảm phát sinh chất thải và áp lực lên tài nguyên thiên nhiên.

Với vai trò là một trong những thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam, EU đang dần thiết lập “hàng rào xanh” thông qua các tiêu chuẩn kinh tế tuần hoàn. Điều này tác động trực tiếp đến các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, nhựa, bao bì, điện tử và đồ gỗ.

Doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về tỷ lệ tái chế, truy xuất nguồn gốc, dấu chân carbon và thiết kế sản phẩm thân thiện môi trường. Đồng thời, xu hướng số hóa dữ liệu sản phẩm như hộ chiếu sản phẩm số cũng sẽ trở thành yêu cầu quan trọng trong chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng cấp công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển các mô hình sản xuất xanh. Những doanh nghiệp đi trước trong chuyển đổi sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn khi tiếp cận thị trường EU trong giai đoạn tới.