[In trang]
Kinh tế tuần hoàn từ nhựa: Chìa khóa cho tăng trưởng xanh
Thứ sáu, 30/01/2026
Nhựa là một vật liệu tiện dụng và phổ biến trong đời sống hàng ngày, được ứng dụng trong mọi lĩnh vực từ bao bì, sản phẩm tiêu dùng đến các ngành công nghiệp. Tuy nhiên, với sự gia tăng không ngừng của sản xuất và tiêu thụ nhựa, vấn đề ô nhiễm nhựa đã trở thành một thách thức lớn đối với môi trường toàn cầu. 
Nhựa là một vật liệu tiện dụng và phổ biến trong đời sống hàng ngày, được ứng dụng trong mọi lĩnh vực từ bao bì, sản phẩm tiêu dùng đến các ngành công nghiệp. Tuy nhiên, với sự gia tăng không ngừng của sản xuất và tiêu thụ nhựa, vấn đề ô nhiễm nhựa đã trở thành một thách thức lớn đối với môi trường toàn cầu. 
Tối ưu hóa tài nguyên và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên
Theo các nghiên cứu, hàng triệu tấn nhựa mỗi năm bị vứt bỏ hoặc không được tái chế, dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và đe dọa sự sống của các loài động vật hoang dã cũng như sức khỏe con người. Trong bối cảnh đó, việc giảm thiểu lượng nhựa thải ra môi trường và nâng cao hiệu quả tái chế nhựa đã trở thành một yếu tố quan trọng để bảo vệ môi trường và góp phần đạt được mục tiêu "Net Zero" – một mục tiêu đầy tham vọng của các quốc gia và tổ chức nhằm giảm thiểu khí thải nhà kính và đạt trạng thái cân bằng carbon. 
Tái chế nhựa không chỉ giúp giảm lượng chất thải mà còn đóng góp vào việc giảm phát thải khí CO2 từ quá trình sản xuất nhựa mới. Vì vậy, việc thúc đẩy tái chế nhựa được coi là một phần không thể thiếu trong chiến lược giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.
Rác thải nhựa không chỉ gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường mà còn tạo áp lực lớn lên các nỗ lực giảm phát thải carbon của quốc gia (Ảnh: sosmoitruong.com)
Quá trình sản xuất nhựa truyền thống yêu cầu sử dụng nguyên liệu hóa thạch, chủ yếu là dầu mỏ và khí tự nhiên. Điều này không chỉ tạo ra lượng khí CO2 khổng lồ mà còn làm gia tăng sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng không tái tạo. Tái chế nhựa giúp giảm bớt sự cần thiết phải sản xuất nhựa từ nguyên liệu mới, qua đó giảm thiểu đáng kể lượng khí CO2 phát thải. Theo nghiên cứu của Viện Tái chế Nhựa (Plastic Recycling Institute), mỗi tấn nhựa tái chế có thể giúp giảm khoảng 2,5 tấn CO2 so với sản xuất nhựa từ nguyên liệu mới.
Một trong những vấn đề lớn nhất liên quan đến nhựa là lượng rác thải khổng lồ mà nó tạo ra. Hầu hết nhựa không thể phân hủy tự nhiên và sẽ tồn tại trong môi trường hàng trăm năm, gây ô nhiễm đất, nước và không khí. Tái chế nhựa sẽ giúp giảm bớt lượng chất thải nhựa bị vứt ra môi trường, bảo vệ hệ sinh thái và giảm thiểu tác động tiêu cực đến sức khỏe 
Ngoài ra, nhựa là một sản phẩm sản xuất từ các nguyên liệu thiên nhiên, đặc biệt là dầu mỏ. Tái chế nhựa giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn tài nguyên thiên nhiên này, đồng thời giảm áp lực lên các hệ sinh thái bị khai thác quá mức để cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp nhựa. Tái chế nhựa cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế tuần hoàn, nơi mà tài nguyên được tái sử dụng, tái chế và lưu thông liên tục, giảm thiểu chất thải và lãng phí. Nền kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực đối với môi trường mà còn tạo ra cơ hội mới cho các mô hình kinh doanh bền vững.
Thách thức trong quá trình tái chế nhựa
Mặc dù tái chế nhựa là một giải pháp hiệu quả, nhưng việc triển khai tái chế nhựa trên quy mô lớn còn gặp nhiều thách thức. Một trong những rào cản lớn nhất là hệ thống thu gom và xử lý rác thải nhựa hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào lực lượng phi chính thức như những người thu mua ve chai, đồng nát. Phần lớn rác thải nhựa được thu gom sẽ được chuyển về các làng nghề tái chế, nhưng những hoạt động này còn mang tính tự phát, thiếu sự kết nối với các công ty tái chế quy mô lớn và chuyên nghiệp.
Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng tái chế nhựa hiện nay vẫn chưa đủ mạnh và rộng rãi, đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển. Việc thiếu các nhà máy tái chế, dây chuyền công nghệ hiện đại và hệ thống thu gom hiệu quả khiến cho lượng nhựa tái chế được chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng nhựa tiêu thụ.
Dây chuyền sản xuất của nhà máy tái chế nhựa Duy Tân (Ảnh: vneconomy.vn)
Mặt khác, nhựa có rất nhiều loại và mỗi loại có một đặc tính vật lý và hóa học khác nhau. Việc phân loại nhựa một cách chính xác là một trong những yếu tố quan trọng để quá trình tái chế diễn ra hiệu quả. Tuy nhiên, không phải mọi loại nhựa đều có thể tái chế được hoặc có thể tái chế dễ dàng. Việc tái chế nhựa không đúng cách có thể dẫn đến việc lãng phí tài nguyên và tạo ra chất thải mới.
Ngoài ra, một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thành công của tái chế nhựa là nhận thức và hành vi của người tiêu dùng. Nhiều người vẫn chưa thực sự hiểu rõ tầm quan trọng của việc tái chế nhựa và vẫn thải bỏ nhựa một cách bừa bãi. Nhiều người vẫn chưa có thói quen phân loại rác, chưa hiểu được nhựa nào có thể tái chế và nhựa nào không thể. Điều này khiến cho quá trình thu gom và xử lý rác thải nhựa trở nên khó khăn hơn rất nhiều
Thúc đẩy tái chế nhựa hướng tới Net Zero
Để góp phần đạt được mục tiêu Netzero, cần có sự thay đổi mạnh mẽ trong thói quen tiêu dùng, với sự tham gia tích cực của cộng đồng, các tổ chức và chính phủ. Trong đó, mỗi cá nhân và gia đình cần xây dựng ý thức tái chế nhựa, bảo vệ môi trường từ những hành động nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn. Đơn giản nhất là việc hạn chế sử dụng bao bì nhựa, túi ni lông. Sau khi giảm thiểu, các gia đình cần chú trọng phân loại rác thải nhựa. Việc phân loại và vệ sinh rác thải nhựa không chỉ hỗ trợ các đơn vị thu gom mà còn giảm bớt khó khăn cho các doanh nghiệp tái chế.
Đồng thời, tăng cường triển khai các chương trình giáo dục cộng đồng về lợi ích của việc phân loại rác và tạo ra hệ thống thu gom và xử lý rác thải nhựa hiệu quả hơn. Cũng như cần có các biện pháp khuyến khích người tiêu dùng tái chế như giảm giá cho các sản phẩm tái chế hoặc cung cấp các cơ chế thu gom thuận tiện.
Phân loại rác không chỉ giúp bảo vệ môi trườg mà cò hỗ trợ đắc lực cho công tác tái chế (Ảnh: moitruong.net)
Các cơ quan quản lý và các doanh nghiệp cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển công nghệ tái chế mới. Công nghệ tái chế hiện đại không chỉ giúp tăng tỷ lệ tái chế mà còn có thể tái chế các loại nhựa khó xử lý hoặc nhựa hỗn hợp, mở rộng khả năng tái chế nhựa toàn diện. Các công nghệ như tái chế nhựa hóa học và tái chế nhựa sinh học đang trở thành xu hướng và hứa hẹn sẽ mang lại giải pháp bền vững hơn cho ngành công nghiệp tái chế.
Ngoài ra, cần thiết lập và thực thi các chính sách hỗ trợ tái chế nhựa, chẳng hạn như việc yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất nhựa phải tham gia vào các chương trình tái chế hoặc sử dụng nhựa tái chế trong sản phẩm của mình. Đồng thời, tăng cường các biện pháp giảm thiểu việc sử dụng nhựa một lần.
Tái chế nhựa là một giải pháp quan trọng trong chiến lược hướng tới mục tiêu Net Zero và phát triển bền vững trong tương lai. Việc tái chế nhựa không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn đóng góp vào việc giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao nhất, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc nâng cao nhận thức và cải thiện cơ sở hạ tầng tái chế. 
Net Zero là trạng thái mà tổng lượng khí thải nhà kính bao gồm Carbon Dioxide (CO2), Methane (CH4), Nitrous oxide (N2O), Hydrofluorocarbons (HFCs) bằng 0. Khái niệm này được đề cập lần đầu trong Báo cáo đánh giá thứ 5 của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) và thỏa thuận Paris năm 2015. Kể từ đó, ngày càng nhiều quốc gia, thành phố, tập đoàn và nhà đầu tư đặt mục tiêu đạt được phát thải ròng bằng 0.
Tại Hội nghị lần thứ 26 của các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 26) , Việt Nam đã đưa ra cam kết mạnh mẽ cùng cộng đồng quốc tế về mục tiêu Netzero vào năm 2050. Cam kết này đã được tái khẳng định tại COP 27 và COP 28. Đây là mục tiêu tiên phong, tương đồng với các nền kinh tế có trình độ phát triển cao trên thế giới.
Minh Khuê