Theo các nghiên cứu về tiêu thụ năng lượng trong công nghiệp, sản xuất thép luôn nằm trong nhóm ngành sử dụng nhiều điện năng và nhiên liệu. Chi phí năng lượng chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm, đồng thời hoạt động luyện, cán thép cũng tạo ra lượng phát thải khí nhà kính đáng kể.

Bên cạnh yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệp thép hiện còn phải thích ứng với xu hướng thị trường quốc tế khi nhiều quốc gia áp dụng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt, cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới (CBAM) và các yêu cầu về phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, việc đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với các doanh nghiệp sản xuất thép.

Đi vào hoạt động từ năm 1995, Công ty TNHH NatSteelVina là doanh nghiệp liên doanh giữa Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL) và đối tác Singapore, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thép xây dựng.

Những năm gần đây, doanh nghiệp từng bước đầu tư cải tiến dây chuyền sản xuất, hướng đến mục tiêu sử dụng năng lượng hiệu quả hơn trong quá trình sản xuất. NatSteelVina không lựa chọn đầu tư dàn trải mà tập trung vào các giải pháp cải tiến theo chiều sâu, kết hợp giữa quản lý năng lượng, tối ưu quy trình vận hành và đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu suất của hệ thống thiết bị hiện có.

Trọng tâm của quá trình cải tiến là công đoạn lò nung phôi - khâu tiêu thụ nhiều năng lượng nhất trong dây chuyền sản xuất thép. Doanh nghiệp đã xây dựng quy trình vận hành lò nung theo từng kích thước phôi và công suất cán, đồng thời tối ưu chế độ cấp nhiệt để vừa bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, vừa giảm tiêu hao nhiên liệu. Theo doanh nghiệp, giải pháp này giúp tiết kiệm khoảng 3,86% năng lượng tại công đoạn lò nung.

Song song với đó, nhiều hệ thống phụ trợ cũng được rà soát, cải tạo nhằm giảm tổn thất năng lượng như: lắp đặt hệ thống bù công suất phản kháng tự động cho mạng điện hạ thế, giúp tiết kiệm khoảng 2,5% điện năng tiêu thụ; thay thế máy nén khí bằng thiết bị điều khiển biến tần, cải tạo mạng phân phối khí nén, lắp biến tần cho quạt gió lò nung, qua đó giảm khoảng 25% điện năng tiêu thụ của động cơ quạt; Hệ thống cấp nước, xử lý nước thải và chiếu sáng cũng được cải tiến theo hướng sử dụng thiết bị hiệu suất cao và tối ưu chế độ vận hành.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, doanh nghiệp đặc biệt chú trọng công tác quản lý năng lượng. Đồng thời, hệ thống giám sát tiêu thụ năng lượng trực tuyến được triển khai, cho phép theo dõi mức tiêu thụ điện, nhiên liệu theo từng khu vực sản xuất, kịp thời phát hiện bất thường và điều chỉnh chế độ vận hành.

Theo ông Lê Khắc Giang - Phó Ban quản lý năng lượng - KNK, Công ty TNHH Natsteelvina, đơn vị đã xây dựng và vận hành hệ thống quản lý năng lượng theo quy định của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, với Ban quản lý năng lượng được thành lập và phân công rõ trách nhiệm cho từng thành viên. Hệ thống quản lý năng lượng được duy trì thông qua việc: ban hành chính sách và mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; xây dựng kế hoạch sử dụng năng lượng hằng năm và theo từng giai đoạn; thực hiện giám sát, thống kê, báo cáo tình hình sử dụng năng lượng; kiểm toán năng lượng định kỳ; xây dựng quy trình vận hành tối ưu cho các hệ thống tiêu thụ năng lượng trọng điểm như điện, hơi, nước, khí nén và các thiết bị phụ trợ.

“Công ty cũng thường xuyên tổ chức đào tạo, nâng cao nhận thức cho người lao động về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, góp phần xây dựng văn hóa sử dụng năng lượng trong doanh nghiệp. Việc triển khai đồng bộ hệ thống QLNL đã giúp công ty nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí sản xuất, đáp ứng các quy định của pháp luật và hướng tới phát triển bền vững.” Ông Lê Khắc Giang nhấn mạnh.

Bên cạnh các các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, NatSteelVina cũng từng bước đầu tư đồng bộ các hạng mục bảo vệ môi trường theo hướng kiểm soát ô nhiễm ngay từ nguồn phát sinh. Doanh nghiệp đã xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống xử lý nước thải công nghiệp với công suất 400 m³/giờ, đáp ứng yêu cầu xử lý toàn bộ lượng nước thải phát sinh trong quá trình sản xuất trước khi xả ra môi trường. 

Cùng với đó, đầu tư nâng cấp hệ thống thu gom, phân tách nước mưa và nước thải riêng biệt nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm chéo, bảo đảm việc quản lý nguồn nước được thực hiện hiệu quả. Tại các khu vực phát sinh bụi như bãi chứa nguyên liệu, dây chuyền cán thép và khu vực vận chuyển nội bộ, công ty đã đầu tư hệ thống hút bụi, lọc bụi và phun sương dập bụi, góp phần cải thiện môi trường làm việc cho người lao động và giảm thiểu phát tán bụi ra khu vực xung quanh.

Đối với chất thải rắn, NatSteelVina thực hiện phân loại ngay tại nguồn, tổ chức thu gom, lưu giữ theo đúng quy định và chuyển giao cho các đơn vị có chức năng xử lý, tái chế hoặc tiêu hủy, qua đó giảm thiểu tác động đến môi trường đất, nước và không khí, đồng thời thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả tài nguyên theo hướng kinh tế tuần hoàn.

NatSteelVina cũng chủ động lồng ghép mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính vào chiến lược phát triển dài hạn. Ngay từ năm 2019, doanh nghiệp đã tham gia Dự án Chuẩn bị sẵn sàng cho thị trường carbon tại Việt Nam (VNPMR) do Ngân hàng Thế giới tài trợ. Thông qua dự án, công ty từng bước tiếp cận các phương pháp quốc tế về kiểm kê phát thải khí nhà kính, xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu phát thải và lập báo cáo theo hướng dẫn của cơ quan quản lý nhà nước. Việc tham gia chương trình không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý phát thải mà còn tạo nền tảng để thích ứng với các cơ chế định giá carbon và các yêu cầu mới của thị trường trong tương lai.

Trong những năm gần đây, cùng với lộ trình thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo quy định của Chính phủ, NatSteelVina tiếp tục triển khai nhiều hoạt động nhằm hoàn thiện công tác quản lý phát thải carbon. Doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ, rà soát và kiểm toán dữ liệu phát thải, xây dựng hệ thống theo dõi lượng phát thải CO₂ theo từng công đoạn sản xuất và hoàn thiện các báo cáo giảm nhẹ phát thải phục vụ công tác quản trị cũng như đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý. 

Song song với đó, công ty nghiên cứu và triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật nhằm cắt giảm phát thải ngay từ quá trình sản xuất, như tối ưu chế độ vận hành lò nung để giảm tiêu hao nhiên liệu, thay thế hệ thống điều khiển truyền thống bằng hệ thống điều khiển PLC giúp nâng cao hiệu suất đốt và kiểm soát tốt hơn các thông số vận hành, đồng thời khảo sát khả năng đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp giải pháp lưu trữ năng lượng nhằm bổ sung nguồn điện sạch cho hoạt động sản xuất.

Những kết quả đạt được trong quản lý năng lượng, bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính cho thấy NatSteelVina không chỉ hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn chủ động thích ứng với xu thế phát triển xanh của ngành thép toàn cầu. Việc đầu tư đồng bộ từ công nghệ, hệ thống quản lý đến các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả và kiểm soát phát thải đã tạo nền tảng để doanh nghiệp từng bước hiện thực hóa mục tiêu sản xuất bền vững.